PRAWIDŁOWE POSTAWY RODZICIELSKIE TO:

 POSTAWA UZNANIA PRAW

 Rodzice uznają prawa dziecka jako równe w rodzinie, bez przeceniania i niedoceniania jego roli. Angażują je w życie rodziny przydzielając obowiązki i pozwalają mu na udział w podejmowaniu decyzji dotyczących rodziny i na wyrażanie swoich opinii.

 RODZICE:

• zachęcają do decydowania o sobie, ostrożnie wspierają w działaniu bez krępowania i nadmiernego ograniczania swobody,
• szanują indywidualność dziecka,
• stosują wyjaśnienia i tłumaczenie,
• kierują dzieckiem przez delikatne podsuwanie mu sugestii,
• unikają przesadnej dyscypliny i rygoru, oczekując od dziecka dojrzałego zachowania się i zawsze są chętni, aby w tym pomóc.

DZIECKO:

• lojalne,
• solidarne w stosunku do innych członków rodzinny,
• odważne i odpowiedzialne, o dużej wierze we własne siły,
• może działać z własnej inicjatywy, staje się więc twórcze.

POSTAWA AKCEPTUJĄCA

Polega na przyjęciu dziecka takim, jakie ono jest, z jego cechami wyglądu fizycznego, usposobienia, umysłowymi możliwościami, tzn. rodzice znają dobrze jego możliwości intelektualne czy sprawnościowe i nie wymagają osiągnięć przekraczających je.

RODZICE:

• okazują dziecku miłość,
• lubią kontakt z dzieckiem,
• dziecko widzą jako godne pochwały,
• starają się poznać potrzeby dziecka i zaspokoić je,
• dają dziecku poczucie bezpieczeństwa,
• w wypadku pewnych wykroczeń dziecka ganią izolowany fragment jego zachowania, a nie dziecko jako osobę.

 DZIECKO:

• nawiązuje trwałe więzi emocjonalne,
• potrafi wyrażać uczucia, jest dojrzałe emocjonalnie, przyjacielskie, miłe, współczujące,
• odważne,
• pewne siebie i odpowiedzialne.

 POSTAWA WSPÓŁDZIAŁAJĄCA

 Dziecko uczestniczy w życiu rodzinnym, w pracy domowej i rozrywkach takich, które są dostosowane do jego potrzeb, możliwości fizycznych i wieku. Nawiązuje ono w ten sposób kontakt uczuciowy i współuczestniczy w różnych zajęciach z rodzicami, które przeradzają się potem w dyskusję i wymianę poglądów.

 RODZICE:

• aktywni w nawiązywaniu wzajemnych kontaktów,
• gotowi do wyjaśniania,
• czują przyjemność we wspólnym wykonywaniu czynności, wzajemnej wymianie uwag, obserwacji.

 DZIECKO:

• ufne wobec rodziców,
• zadowolone z rezultatów własnego wysiłku,
• wytrwałe,
• zdolne do współdziałania i podejmowania zobowiązań,
• umie troszczyć się o siebie i innych.

 POSTAWA ROZUMNEJ SWOBODY

 W miarę dorastania rodzice dają dziecku coraz szerszy zakres swobody i pozwalają na pracę lub zabawę z dala od nich. Potrafią utrzymać autorytet i kierować dzieckiem w takim zakresie, w jakim jest to pożądane.

 RODZICE:

• troszczą się o zdrowie i bezpieczeństwo dziecka,
• dążą do unikania zarówno fizycznych zagrożeń, jak i emocjonalnych urazów,
• są obiektywni w ocenie istniejącego ryzyka.

 DZIECKO:

• zdolne do współdziałania z rówieśnikami,
• uspołecznione,
• pomysłowe,
• w miarę pewne siebie.

 NIEPRAWIDŁOWE POSTAWY RODZICIELSKIE TO:

 POSTAWA NADMIERNIE WYMAGAJĄCA

 Cechuje się stałym korygowaniem, strofowaniem, poprawianiem zachowań dziecka: jego ubioru, fryzury, wysławiania się. Rodzice patrzą przez pryzmat idealnego wzorca syna czy córki i nieustannie okazują niezadowolenie z postępów dziecka czy to w nauce, czy w relacjach interpersonalnych, czy też w zajęciach domowych. Dziecko jest pod presją przesadnych wymagań rodziców i nie może im sprostać.

 RODZICE:

• naginają dziecko do wytworzonego przez nich wzoru, bez liczenia się z jego indywidualnymi cechami i możliwościami,
• zakładają dostosowanie dziecka do stawianych wymagań,
• zakładają wysokie osiągnięcia dziecka, stawiają wygórowane wymagania,
• ograniczają swobodę dziecka, nie przyznają mu prawa do samodzielności,
• są krytyczni wobec poczynań dziecka, często wyrażają dezaprobatę i gniew,
• nie szanują indywidualności dziecka.

 DZIECKO:

• nie wierzy we własne siły, jest niepewne, lękliwe,
• przewrażliwione,
• uległe,
• niezdolne do koncentracji,
• podatne na frustrację.

 POSTAWA NADMIERNIE CHRONIĄCA

Charakteryzuje się tym, że praktycznie nie stawia się dziecku żadnych wymagań, natomiast stara się usunąć z pola jego aktywności wszystkie trudy, prace wymagające wysiłku fizycznego czy psychicznego, a także duchowego. Nie informuje się dziecka o problemach rodziny. Osoby z taką postawą uważają, że dziecko, gdy będzie dorosłe, pozna gorycz i trudy życia, a w okresie dzieciństwa winno być z dala od tych zdarzeń i sytuacji.

 RODZICE:

• mają bezkrytyczne podejście do dziecka,
• uważają dziecko za wzór doskonałości,
• są przesadnie opiekuńczy i nadmiernie pobłażliwi,
• rozwiązują za dziecko trudności,
• nie doceniają możliwości dziecka, utrudniają samodzielność,
• ograniczają swobodę dziecka, izolują je, np. od rówieśników,
• tolerują zachcianki i niewłaściwe zachowania dziecka.

 DZIECKO:

• ma opóźnioną dojrzałość społeczną i emocjonalną,
• zależne od rodziców,
• bierne,
• niepewne i zaniepokojone, gdy jest bez rodziców,
• cechuje je brak inicjatywy,
• albo zachowania typu rozpieszczone dziecko, zarozumiałe, nastawione egoistycznie.

 POSTAWA UNIKAJĄCA

 Występuje przy nadmiernym dystansie uczuciowym rodziców wobec dziecka i ich uległości oraz bierności. Rodzice nie okazują w sposób czytelny swoich uczuć wobec dziecka, może się zdarzać, że oczekiwania dziecka, wspólne z nim przebywanie jest dla rodziców trudne, gdyż nie potrafią zaspokoić jego potrzeb emocjonalnych, a nieraz też poznawczych. Rodzice bywają beztroscy, aż do braku odpowiedzialności. Cechuje ich brak zainteresowania sprawami dziecka, które jest zostawione bez pomocy.

 RODZIC:

• ubogi stosunek uczuciowy między rodzicami a dzieckiem,
• obojętność uczuciowa,
• obcowanie z dzieckiem nie sprawia przyjemności,
• kontakt z dzieckiem luźny lub pozornie dobry.

DZIECKO:

• możliwość niezdolności do nawiązania trwałej - więzi uczuciowej,
• uczuciowo niestałe,
• zmienne w planach,
• skłonne do przechwałek,
• nieufne, bojaźliwe,
• wchodzące w konflikt z rodzicami, w szkole z kolegami.

 POSTAWA ODTRĄCAJĄCA

 Mamy z nią do czynienia przy nadmiernym dystansie uczuciowym i dominacji rodziców. Dziecko jest odczuwane jako ciężar, który np. ogranicza ich swobodę czy możność robienia szybkiej kariery. Stale je krytykują, kierują nim, stosując surowe kary i represje.

 RODZICE:

•  nie okazują uczuć pozytywnych,
• demonstrują uczucia negatywne,
• otwarcie krytykują dziecko,
• mają podejście dyktatorskie,
• nie dopuszczają dziecka do głosu,
• kierują dzieckiem przez rozkazy,
• mają liczne żądania,
• stosują surowe kary,
• zastraszają dziecko.

 DZIECKO:

• agresywne,
• nieposłuszne, kłótliwe, kłamie,
• ma zahamowany rozwój uczuć wyższych,
• zachowuje się aspołecznie albo też jest zastraszone, bezradne, ma reakcje nerwicowe.

 PRZYKŁAD

Jak reagują rodzice o odmiennych typach postaw?

Dziecko otrzymuje negatywną uwagę:

 – postawa nadmiernie chroniąca – przypisywanie winy nauczycielowi,

 – postawa nadmiernie wymagająca – przypisywanie winy zawsze dziecku bez wnikania jak to się stało, czynienie wymówek, zaostrzanie dotychczasowych rygorów i ograniczeń,

 – postawa odrzucająca – dziecko dostaje lanie, słyszy, że rodzice już go mają dosyć,

 – postawa unikająca - rodzice nie słuchają dziecka, bo to co dziej się z nim w szkole, niewiele ich interesuje.