Dyktando w dziesięciu punktach – z komentarzem ortograficznym
Oprac.: prof. dr. hab. Marta Bogdanowicz
Punkt 1. Umowa.
Umów się z dzieckiem, że codziennie będziecie przeprowadzać dyktando obejmujące zawsze tylko trzy zdania.
Punkt 2. Wybór tekstu.
Zaznacz w książce dziecka trzy zdania i przeczytaj na głos pierwsze z nich.
Punkt 3. Komentarz ortograficzny.
Dziecko powtarza zdanie i omawia pisownię każdego wyrazu (podaje zasady pisowni, poszukuje uzasadnienia pisowni).
Punkt 4. Zapisywanie.
Dziecko zapisuje zdanie (podobnie postępuje z następnymi zdaniami).
Punkt 5. Kontrola I – dziecko
Dziecko samodzielnie sprawdza cały napisany tekst.
Punkt 6. Kontrola II – dorosły
Dorosły sprawdza tekst. Jeżeli znajdzie błędy, podaje ich liczbę.
Punkt 7. Kontrola III – dziecko
Dziecko ponownie sprawdza tekst, korzystając ze słownika ortograficznego.
Punkt 8. Kontrola IV – dorosły
Dorosły sprawdza poprawiony tekst. Jeżeli nadal są błędy, wskazuje tekst – wzór, z którego dyktował zdania.
Punkt 9. Kontrola V – dziecko
Dziecko porównuje napisany tekst ze wzorem i ostatecznie poprawia błędy.
Punkt 10. Poprawa
Dziecko opracowuje błędnie napisane wyrazy (np. podaje zasady pisowni, wyrazy pokrewne, odmienia wyraz przez przypadki, wymienia na inne formy).
Uwaga: Podstawowym założeniem stosowania techniki dyktando z komentarzem ortograficznym jest przeświadczenie o możliwości utrwalenia zasad pisowni i wytworzenia pełnej świadomości ortograficznej przez przekształcenie nawyku „głośnego myślenia” – omawiania zasad pisowni (p.3) – w nawyk „cichego” przypominania ich podczas pisania. Kolejnym zadaniem ćwiczenia jest wytworzenie nawyku dokładnego sprawdzania i poprawiania każdej pracy pisemnej. Dziecko ma prawo do popełnienia błędu, ale nie ma prawa pozostawić go bez poprawienia.
Warunkiem uzyskania obu nawyków jest wykonywanie omawianego ćwiczenia krótko, lecz systematycznie oraz zawarcie z dzieckiem umowy określającej czas pracy (codziennie), liczbę dyktowanych zdań (zawsze tą samą) oraz nagrodę (po każdym tygodniu ćwiczeń). W ten sposób dziecko nie będzie usiłowało w tej sprawie stale z nami negocjować.
Pisanie dyktanda w dziesięciu punktach:
- Utrwala znajomość zasad pisowni.
- Wytwarza nawyk stałego przywoływania zasad ortograficznych podczas pisania.
- Kształtuje nawyk stałego sprawdzania tekstu, a tym samym poczucie odpowiedzialności za napisany tekst.