Szczegóły

Opublikowano: 30 marzec 2021

WŁAŚCIWOŚCI PROCESU ZAPAMIĘTYWANIA

Pamięć jest procesem odpowiedzialnym za rejestrowanie (a więc zapamiętywanie), przechowywanie oraz odtwarzanie (czyli przypominanie sobie) różnego rodzaju informacji. Proces zapamiętywania przebiega zgodnie z pewnymi stałymi regułami:

1. We wstępnym okresie uczenia się przyrost wiedzy następuje szybko. Początkowe powtarzanie materiału radykalnie wpływa na uzyskiwane efekty, znacznie zwiększa ilość zapamiętanych treści. Dalsze powtórzenia przynoszą zmiany coraz mniejsze, aż wreszcie uzyskane efekty stabilizują się na określonym poziomie i nie ulegają podwyższeniu, pomimo dalszych powtórzeń. Przyczyny tego zastoju mogą być różne, m.in.: zmęczenie, chwilowe odwrócenie uwagi, osłabienie zainteresowania lub motywacji.

Pierwsze pół godziny to najefektywniejszy czas nauki Twojego dziecka (oczywiście od momentu, kiedy rzeczywiście skupi się ono na zadaniu). Zadbaj, by ten czas nauczyło się przeznaczać na najważniejsze, najtrudniejsze zadania.

2. Dla procesu zapominania niezwykle istotny jest czas. Stosunkowo najwięcej zapominamy zaraz po wyuczeniu się, a później każdy następny tydzień i miesiąc przynosi coraz bardziej znikome ubytki w pozostałej wiedzy. Przeciętnie w ciągu godziny zapominamy aż 70% tego, czego się nauczyliśmy.

Przechowywane przez nas informacje, jeśli nie zostaną dobrze utrwalone, mogą dość prędko stać się dla nas w dużej mierze niedostępne. W ciągu 24 godzin najwięcej nowego materiału zostaje zapamiętane bądź zapomniane. Po kilku dniach dziecko, jeśli nie powtórzy wcześniej wiadomości z danej lekcji, musi się właściwie uczyć jej od nowa. Opłaca się więc odrabiać wszystkie lekcje tego samego dnia, którego były one w szkole. Wtedy na drugi dzień mogą one być powtarzane i utrwalane, a nie przyswajane od nowa. Im wcześniej Twoje dziecko przystąpi do powtarzania lekcji po jej zakończeniu, tym mniej będzie potrzebować czasu i wysiłku, by odświeżyć wyuczony materiał.

3. Powtarzanie jest niezbędnym elementem skutecznego zapamiętywania. Powtórzenia pozwalają przyswoić materiał, który przekracza swoją objętością zakres pamięci bezpośredniej oraz utrwalić te treści. O utrwalaniu materiału możemy mówić jednak dopiero wówczas, gdy zostanie on przyswojony, a więc gdy nastąpi jego pierwsze bezbłędne odtworzenie. Dalsze powtórzenia służą wtedy rzeczywistemu utrwaleniu przyswojonych treści. Zjawisko to nazywamy przeuczeniem. Im wyższy stopień przeuczenia, tym przechowywanie informacji okazuje się bardziej trwałe.

Jeśli chcesz, by Twoje dziecko dobrze zapamiętało np. treść wiersza, dopilnuj, by powtórzyło go jeszcze kilka razy po pierwszym bezbłędnym odtworzeniu. Każda kolejna recytacja będzie mocniej utrwalać w pamięci tekst utworu.

4. Nie każde powtarzanie materiału jest równie efektywne. Pamiętanie materiału poprawia się wraz z wydłużaniem czasu powtarzania tylko pod warunkiem, że powtarzanie doprowadzi do głębszego zakodowania materiału. Bierne powtarzanie materiału nie poprawia jego odtwarzania, natomiast głębsze przetwarzanie jest korzystne. Wyuczony materiał dobrze jest powtarzać logicznie uporządkowanymi całościami.

Aby nauka Twojego dziecka była efektywna, musi ono unikać bezmyślnego powtarzania materiału z lekcji. Aby mu w tym pomóc, zadawaj dziecku pytania dotyczące przeczytanego tekstu, proś o wyjaśnienie wybranych pojęć lub zjawisk, podanie do nich przykładu. Z czasem dziecko samo może zacząć uczyć się w ten sposób, pomoc rodzica okaże się mniej potrzebna.

Pilnuj również, by Twoje dziecko dzieliło materiał, którego się uczy, pod względem jego treści, a nie np. liczby stron.

Zachęcaj dziecko, by powtarzając materiał z lekcji, wykorzystywało różne techniki nauki: słuchanie, czytanie, przeglądanie notatek i pisanie.

5. Pomocne w procesie zapamiętywania okazuje się również rozłożenie powtórzeń w czasie. Rozłożenie uczenia się w czasie sprzyja na ogół zarówno szybszemu opanowaniu materiału, jak i jego trwalszemu przechowywaniu.

Zadbaj, by Twoje dziecko uczyło się systematycznie. Gdy uczy się czegoś mechanicznie (np. tekstu na pamięć, ortografii), niech powtarza materiał krócej, ale za to regularnie, np. przez pięć dni po 15 minut. Również przygotowania do klasówki lepiej rozpoczynać tydzień wcześniej i poświęcać na nie po pół godziny dziennie, zamiast kilku godzin tuż przed sprawdzianem.

6. Kolejne ważne zjawiska dotyczące procesu zapamiętywania to efekt pierwszeństwa i efekt świeżości. Wyniki wielu badań wskazują, że istnieje pewna stała kolejność zapamiętywania elementów w zależności od miejsca, jakie zajmują w szeregu. Tak więc w pierwszej kolejności zapamiętywane są z reguły początkowe elementy szeregu, później elementy końcowe, a dopiero w następstwie dalszych powtórzeń elementy środkowe. Najłatwiej zapamiętujemy więc to, co jest na początku i na końcu określonej jednostki czasowej.

Dziecko podczas nauki w domu powinno dzielić odrabianie lekcji na wyraźne jednostki, tak by uzyskać jak najwięcej “początków” i “końców”, kiedy to szansa na zapamiętanie materiału jest największa. Niezbędne będą tu dobrze rozplanowane przerwy.

Warto również, by dziecko wykorzystywało początek nauki na uczenie się nowych zagadnień, następnie wykonywało zadania łatwiejsze, utrwalające wcześniej zdobyte informacje, na końcu zaś - choć na chwilę - powracało do nowych wiadomości.

7. Wiele innych elementów, oprócz miejsca w szeregu, może decydować o efektach naszego zapamiętywania. Łatwiej zapamiętujemy: to, co nas interesuje, co jest dla nas ważne, co kojarzy nam się z wiedzą już przyswojoną i stanowi z nią zwartą całość, co jest lepiej rozumiane, informacje w kontekście emocjonalnym, przede wszystkim te związane jakoś z naszą osobą, elementy wyróżniające się wyraźnie spośród innych.

Zachęcaj dziecko, by ucząc się nowego materiału, starało się znaleźć w nim coś ciekawego dla siebie. Niech odnosi nowe informacje do wcześniej zdobytej wiedzy, robi własne notatki, podkreśla najważniejsze informacje na kolorowo, szuka śmiesznych skojarzeń - wszystkie te działania ułatwią mu szybsze i trwalsze zapamiętanie nowych wiadomości.

8. Do czynników wpływających na stopień zapamiętania wyuczonego materiału należy podobieństwo przerabianych tematów. Jeżeli uczymy się kolejno po sobie dość podobnych rzeczy (np. słówek z dwóch języków obcych), ich podobieństwo będzie zakłócać nasz proces zapamiętywania.

Zadbaj o to, by dziecko pamiętało o przerwach w nauce, oraz by w miarę możliwości przerabiało kolejno po sobie przedmioty jak najmniej podobne do siebie.

Z zasobów Internetu

Szczegóły

Opublikowano: 30 marzec 2021

• Nadmierna kontrola

„Muszę go cały czas pilnować, gdy tylko odejdę – od razu zajmuje się czymś innym, nigdy nie pamięta co jest zadane”.

Matka dzwoni do nauczycieli i kolegów, pytając o prace domowe. W ten sposób przejmuje całkowitą kontrolę, pozbawia syna odpowiedzialności i motywacji do nauki.

• Uczenie się za dziecko

Rodzice niezadowoleni z efektów nauki dziecka, sami biorą się do pracy. Sprawdzają zeszyty, przepisują od nowa fragmenty lub całe prace domowe, piszą za niego wypracowania, czytają lektury. Nawet, gdy zdają sobie sprawę, że w ten sposób krzywdzą dziecko, nie potrafią przestać. Obawiają się, że dziecko samo sobie nie poradzi.

• Zbyt wysokie wymagania

„Moje dziecko jest strasznie nerwowe. Gdy coś mu nie wychodzi, płacze, rzuca zeszytami”.

Matka sprawdza pracę córki i podkreśla na czerwono popełnione błędy. Nie chwali jej za włożony w pracę wysiłek, za ciekawą treść. Koncentrując się na błędach, odbiera dziecku satysfakcję z wykonanej pracy.

• Niewłaściwe motywowanie

Rodzice w poczuciu własnej bezradności wobec szkolnych niepowodzeń dzieci próbują wszystkiego, żeby je zachęcić do nauki: moralizują, straszą, zawstydzają, przekupują, wyznaczają kary. Z kolei dzieci nie mając już nic do stracenia podejmują walkę z rodzicami.

• Brak zainteresowania nauką dziecka

Rodzice zapracowani i zmęczeni nie mają czasu zajmować się sprawami szkolnymi dziecka. Uważają, że samo powinno dać sobie radę. Nie rozumieją, że dziecko potrzebuje pomocy. Dopiero, gdy dziecko wpada w duże kłopoty lub zaczyna wagarować – zaczynają szukać pomocy.

Z zasobów Internetu

Szczegóły

Opublikowano: 30 marzec 2021

Wskazówki dla rodziców do utrwalania wymowy dziecka w domu

1. Zadbaj o stałą porę wykonywania ćwiczeń.

2. Lepiej ćwiczyć krócej, po kilka razy dziennie niż raz a długo.

3. Zadbaj o to, aby jak najwięcej uczyć poprzez zabawę.

4. Unikaj zwrotu „ćwiczenia logopedyczne”, kiedy próbujesz nakłonić dziecko do ich wykonywania.

5. Przeplataj zabawę nauką.

6. Rozwijaj u dziecka prawidłową wymowę angażując wiele zmysłów.

7. Wykorzystuj każdą naturalną sytuację, aby „przemycić” kilka słówek do utrwalenia lub ćwiczeń. 

8. Ćwicz razem z dzieckiem.

9. Staraj się przystępować do ćwiczeń zrelaksowanym.

10.  Zaangażuj całą rodzinę do zabaw utrwalających wymowę.

11.  Dbaj o prawidłowość własnej wymowy.

12.  Uświadamiaj dziecko, jakie skutki przyniosą wykonywane zabawy logopedyczne. Starszym dzieciom można przedstawić korzyści krótko- i długofalowe, jak np. akceptacja ze strony rówieśników, brak strachu przed wypowiadaniem się na forum klasy. Młodszym dzieciom możemy powiedzieć,  że język będzie silny, buzia będzie umiała robić różne trudne sztuczki, a słowa, które wydawały się do tej pory trudne do wymówienia będą „odczarowane”, czy też „obudzone z głębokiego snu”, bo wszystkie chcą być używane.

13.  Bądź cierpliwy i konsekwentny.

14.  Regularnie kontaktuj się z logopedą prowadzącym terapię, aby konsultować postępy i sposób wykonywania ćwiczeń.

Materiały z Internetu zebrała Z. Medecka

Szczegóły

Opublikowano: 30 marzec 2021

ROZWÓJ MOWY DZIECKA A NAJCZĘSTSZE WADY WYMOWY

Rozwój mowy dziecka – etapy

Okres prenatalny

Okres melodii

Okres wyrazu

Okres zdania

Okres swoistej mowy dziecięcej

Najczęstsze wady wymowy

Kappacyzm, gammacyzm

Seplenienie/sygmatyzm

Lambdacyzm

Reranie/rotacyzm

Ubezdźwięcznianie

Nosowanie

Rozwój mowy dziecka

Czynniki wpływające korzystnie na rozwój mowy dziecka

Karmienie piersią, żucie pokarmów – wspomaganie rozwoju narządów mowy.

Oddychanie nosem, drożność nosa – zapewnienie prawidłowego oddychania.

Dobre słyszenie – wczesne wykrycie zaburzeń słuchu – możliwość podjęcia odpowiednich działań.

Przedszkole – stymulowanie rozwoju dziecka, rozwoju mowy.

Okres prenatalny

Około 3 miesiąca ciąży – połykanie wód płodowych kształtuje sprawność ruchową aparatu mowy.

Koniec 3 miesiąca ciąży – ukształtowane powinny być krtań i struny głosowe.

4 miesiąc ciąży – kształtuje się słuch (dziecko odbiera melodię, akcent, rytm mowy).

Okres melodii

Pierwszy miesiąc życia – krzyk nieuświadomiony później celowy, ćwiczenie aparatu głosowego.

2–3 miesiąc życia – okres unoszenia głowy – głużenie – przypadkowe dźwięki, głównie a, e.

od 6-go miesiąca życia – okres siadania – gaworzenie –  wydawanie i powtarzanie dźwięków, sylab (ma, ta, ba), tj. ćwiczenie słuchu (utrudnione u dzieci głuchych).

7–8 miesiąc życia – dziecko zaczyna kojarzyć nazwę z przedmiotem, poznaje przedmioty.

Okres wyrazu

1–2 rok życia – pozycja pionowa, wstawanie:

Wymawianie pierwszych wyrazów: mama, tata, baba.

Wymawianie samogłosek: a, o, u, i, y, e.

Wymawianie spółgłosek: p, pi, b, bi, m, mi, d, t, n.

Dziecko rozumie proste polecenia, niektóre nazwy osób, przedmiotów i czynności.

Dziecko powtarza sylaby i słowa wypowiadane przez dorosłych.

Okres zdania

2–3 rok życia:

Pojawiają się proste zdania.

Dziecko wymawia spółgłoski: w, f, ś, ź, ć, dź, ń, L, k, g, ch, j, ł.

GŁOSKA „L” JEST CESARZOWĄ POLSKICH GŁOSEK

Mogą pojawić się głoski: s, z, c, dz.

W trudnych wyrazach spółgłoski mogą być opuszczane lub zastępowane innymi dźwiękami.

W długich wyrazach może następować przestawianie dźwięków mowy.

Sz, ż, cz, dż jest zamieniane na s, z, c, dz, lub ś, ź, ć, dź.

R jest zamieniane na l lub j.

Okres swoistej mowy dziecięcej

4–5 rok życia:

Głoski: s, z, c, dz, ą, ę powinny być prawidłowe.

Mogą pojawić się głoski: sz, ż, cz, dż, r.

Dziecko zadaje dużo pytań, także o poprawną postać gramatyczną wyrazów.

7 rok życia:

Technika mówienia powinna być opanowana pod względem artykulacyjnym, gramatycznym.

Najczęstsze wady wymowy

U dzieci poniżej 7-go roku życia pomocy logopedycznej wymagają dyslalie o charakterze deformacji (zniekształcenia) lub zamiany głosek:

Kappacyzm, gammacyzm – nieprawidłowa realizacja głosek tylnojęzykowych (kappacyzm – głoski k, gammacyzm – głoski g), np. todut [kogut].

Seplenienie/sygmatyzm (międzyzębowe, boczne, wargowe) – dotyczy głosek s, z, c, dz/ ś, ź, ć, dź/ sz, ż, cz, dż.

Lambdacyzm – deformacja lub substytucja głoski l, np. jajka [lalka].

Reranie/rotacyzm – dotyczy głoski r (zamiast drgań czubka języka drga np.  zakończenie podniebienia miękkiego), np. jowej lub lowel [rower].

Ubezdźwięcznianie – głoski dźwięczne są realizowane bezdźwięcznie, np. tomek [domek].

Nosowanie – głoski nosowe są wymawiane jak ustne, np. baba [mama] lub odwrotnie, głoski ustne wymawiane są z poszumem nosowym, np. nosowe s.

U dzieci, które ukończyły 6,5 – 7 lat konieczna jest interwencja logopedyczna w przypadku dyslalii o charakterze substytucji (zamiany głosek), np.: sz, ż, cz, dż jest zamieniane na s, z, c, dz; r na l lub j.

Przykład niepoprawnej wymowy siedmiolatka:

Cajek je dzem tjuskawkowy. [Czarek je dżem truskawkowy.]

Często dla ustalenia przyczyn występowania wady wymowy konieczne jest uzupełnienie diagnozy o:

• badanie laryngologiczne i audiologiczne;
• badanie ortodontyczne;
• badanie psychologiczne i pedagogiczne;
• badanie neurologiczne.

Czego rodzice powinni unikać?!!!

Naśladowania niepoprawnej wymowy dziecka.

ROLĄ DOROSŁYCH JEST POKAZANIE WZORU POPRAWNEJ WYMOWY

Nadmiernego rygoryzmu, przeceniania możliwości dziecka.

PRAWIDŁOWO ROZWIJAJĄCE SIĘ DZIECKO WCZEŚNIEJ SŁYSZY RÓŻNICĘ MIĘDZY GŁOSKAMI, KTÓRE ZAMIENIA, NIŻ JEST W STANIE JE WYMÓWIĆ

Wytykania i poprawiania błędów, które mieszczą się w granicach normy rozwojowej.

GROZI DEFORMACJAMI GŁOSEK

Popisywania się dzieckiem.

U DZIECI NIEŚMIAŁYCH MOŻE PRZYCZYNIĆ SIĘ DO JĄKANIA

Opracowała Z. Medecka na podstawie:

E.Czaplewska, S. Milewski, Rozwój sprawności językowych i komunikacyjnych, W: Diagnoza logopedyczna. Podręcznik akademicki, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2012.

G.Demel, Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, WSiP, Warszawa 1996.

E. Małachowska Mowa w życiu dziecka etapy, uwarunkowania i zagrożenia rozwoju mowy, W: „Forum Logopedy” nr 24/2018.

Szczegóły

Opublikowano: 30 marzec 2021

Sprawdź, czy umiesz chwalić swoje dziecko?

 Myślisz, że to takie proste? Jeżeli tak, weź kartkę papieru i coś do pisania. W ciągu minuty wymyśl i zapisz trzy pochwały twojego dziecka, które narysowało obrazek. Zrobione? To teraz przyjrzyj się swoim zapiskom. Czy są tam zdania przypominające te:

 „Bardzo ładny rysunek”

 „Jaki śliczny obrazek”

 „Dobrze kolorujesz”

 Jeżeli tak, to są to niestety źle skonstruowane pochwały. Dobrze, możesz spytać: „ale co z tego?” Skutek źle skonstruowanych pochwał jest mizerny, prawie zerowy, czyli taki jakby w ogóle ich nie było. Nie zachęca dziecko do dalszej pracy, czynności, nie nagradza, a wręcz przeciwnie - może zniechęcić. Dlatego, aby chwalić skutecznie, najlepiej zapoznaj się i zastosuj do kilku zasad:

 NAJWAŻNIEJSZE PRAWO CHWALENIA

 Jeśli chcesz mieć dobre, grzeczne dziecko, to chwal je wiele razy w ciągu dnia, nawet za najdrobniejszą rzecz (na przykład za zamknięcie okna, podanie czegoś).

 POCHWAŁA OPISOWA

 To opis tego, co widzisz i nazwa cechy, czyli:

 „klocki i kolejka w pudełku - to się nazywa porządek”,

 „ręcznik na wieszaku - pamiętasz o umowie”.

POCHWAŁA NIE WPROST

 To pośrednie chwalenie dziecka, do kogoś innego, ma ona wspaniałe efekty, gdyż nie jest dość powszechnie stosowana, na przykład: „popatrz, jaki Piotruś ma porządek na biurku - to się nazywa przestrzeganie zasad!”

 Pochwała powinna mieć swój cel - cechę, którą chcemy wzmocnić, sprawić by pojawiała się częściej w przyszłości. Pochwała ma bardzo dużą moc oddziaływania na dziecko, a dobrze skonstruowana to taka, która jest:

 - pozytywna (nie zawiera partykuły „nie”),

 - prawdziwa (chwalący, czyli my, wierzymy w nią),

 - przekonywująca (chwalone dziecko w nią wierzy),

- polukrowana (pochwała to pochwała, nie może zawierać w sobie krytyki),

 - pokazująca (ukazuje, co się nam dokładnie podoba),

 - poważna (bez ironicznych żartów i dowcipów).

 Teraz znasz już zasady dobrze skonstruowanej pochwały. Z tymi wiadomościami weź drugą kartkę i ponownie spróbuj wymyślić trzy dobre pochwały. Jeżeli są one zbliżone do tych poniżej - gratulacje! Umiesz dobrze chwalić dziecko.

 PRAWIDŁOWO SKONSTRUOWANE POCHWAŁY:

 „Wspaniale kolorujesz, bo nie wychodzisz za linię”

 „Świetny jest ten czerwony dach”

 „Wiedziałam, ze potrafisz to zrobić!”

 „Twój rysunek robi wrażenie”

 „Jesteś niezastąpiony w kolorowaniu obrazków”

 „Mogę na ciebie liczyć podczas kolorowania, super”

 „Popatrzcie jak świetnie Romek pokolorował domek!”

Z zasobów Internetu